Amerika'da bu yaz iki enflasyon var ve hangisine baktığınız Fed'den ne beklediğinizi belirliyor. Sokaktaki ölçü, tüketici fiyat endeksi, manşette yüzde 3,4 diyor; enerjiyi ve gıdayı çıkardığınızda ise yıllardır görülmemiş kadar sakin bir tablo kalıyor: yüzde 2,4. Fed'in kendi tercih ettiği ölçü, kişisel tüketim harcamaları endeksi, aynı çekirdek için yüzde 3,3 okuyor. Bir puana yakın bu fark istatistik ayrıntısı değil, iki ayrı hikâyenin başlangıç noktasıdır. Birinde enflasyon geri çekiliyor ve faiz artışı açıklanmaya muhtaçtır; diğerinde enflasyon yüzde üç düzeyine yapışmış ve artış geç bile kalmıştır.
Farkın kaynağı, ölçülerin neyi ağır saydığıdır. Tüketici endeksinin en büyük kalemi kiradır ve kiralar iki yıldır soğuyor; endeksi aşağı çeken budur. Fed'in ölçüsünde kira hafif, sağlık ve finansal hizmetler ağırdır; portföy yönetim ücretleri hisse fiyatlarıyla birlikte hesaplandığından borsa yüksek seyrettiği sürece bu ölçü yukarı gider. Yani Fed'in gördüğü enflasyon bir bakıma varlık piyasasının enflasyonudur. Hane halkının kira kontratında hissettiği enflasyon yumuşarken benzin pompasında ve emeklilik hesabının masraf kaleminde hissettiği sertleşiyor. Aynı ekonomi, iki farklı yüz.
Asıl mesele bu iki sayıdan hangisinin doğru olduğu değil, Fed'in hangisine göre davrandığıdır; sicil burada konuşuyor. Eylül 2024'ten Aralık 2025'e kadar komite altı kez faiz indirdi ve bunların her birinde enflasyon, hangi ölçüyle bakılırsa bakılsın, hedefin rahatça üzerindeydi. Bugün ise aynı komite, sokaktaki ölçünün yıllardır en düşük seviyeyi gösterdiği bir günde artışa gidiyor. Bu davranışı ekrandaki sayıyla açıklamak mümkün değildir. Kararı belirleyen, sayının kendisi değil kaynağı, yönü ve etrafındaki baskıdır: göreve dört ay önce gelmiş bir başkan, faizi yüzde bire indirmek isteyen bir Beyaz Saray, "arz şokuna faiz artırılmaz" diyen bir Hazine Bakanı ve enflasyon ölçüsünün kendisini "daha esnek" hale getirmeyi tartışıp geri adım atan bir kurum. Hangi enflasyonun hedef sayılacağı bile teknik bir seçim olmaktan çıkmış durumdadır. Sayı kararı açıklamıyorsa kaynağı açıklamalıdır. Kaynak tek kelime: Petrol.